Pudel rasa psa – kompendium wiedzy, wszystko co musisz wiedzieć

Najważniejsze informacje

• Pudel to jedna z najinteligentniejszych ras psów na świecie, zajmująca 2. miejsce w rankingu Stanleya Corena • Występuje w czterech odmianach wielkościowych: toy, miniaturowy, średni i duży, każda z właściwymi charakterystykami • Wymaga intensywnej pielęgnacji sierści – codziennego szczotkowania i regularnego strzyżenia co 6-8 tygodni • Charakteryzuje się długowiecznością 12-18 lat i przyjaznym usposobieniem idealnym dla rodzin z dziećmi • Koszty utrzymania wahają się od 2500 do 4500 zł rocznie w zależności od odmiany i potrzeb psa

Pudel to bez wątpienia jedna z najcharakterystyczniejszych i najbardziej rozpoznawalnych ras psów na świecie. Ten elegancki pies, znany ze swojej wyjątkowej inteligencji i kręconej sierści, od wieków cieszy się niezwykłą popularnością wśród miłośników czworonogów. Rasa pudel łączy w sobie nie tylko piękny wygląd, ale także wszechstronność, która czyni z tych psów idealnych kompanów dla różnych stylów życia.

Historia rasy sięga średniowiecza, kiedy to psy te służyły jako psy myśliwskie, specjalizujące się w polowaniach na ptactwo wodne. Dziś pudle należą do grupy psów ozdobnych, ale zachowały wiele cech swoich przodków – psa wodnego, który z powodzeniem radził sobie w najtrudniejszych warunkach. Ich charakter łączy inteligencję z oddaniem, energię z elegancją, tworząc niepowtarzalną mieszankę cech, która sprawia, że pudel staje się nie tylko zwierzęciem domowym, ale prawdziwym członkiem rodziny.

Historia i pochodzenie pudla

Historia rasy pudel jest fascynującą opowieścią o ewolucji psa od narzędzia pracy do ukochanego towarzysza. Pudle wywodzą się od psów wodnych typu barbet, które były wykorzystywane przez myśliwych w średniowiecznych Niemczech i Francji. Nazwa “pudel” pochodzi od niemieckiego słowa “pudeln”, oznaczającego pluskanie w wodzie, co doskonale odzwierciedla pierwotne przeznaczenie tych psów.

W XVI i XVII wieku pudle były cenione jako doskonałe psy myśliwskie, specjalizujące się w aportowaniu ptactwa wodnego. Ich gęsta, wodoodporna sierść i naturalna skłonność do pływania czyniły z nich niezastąpionych pomocników podczas polowań na kaczki i inne ptaki wodne. Charakterystyczna fryzura, którą dziś kojarzymy z pokazami psimi, ma swoje korzenie w praktycznych potrzebach – strzyżenie pozostawiało sierść na ważnych punktach ciała, chroniąc stawy i narządy wewnętrzne przed zimnem, jednocześnie redukując opór w wodzie.

Pierwszy wzorzec rasy został ustanowiony w 1880 roku przez Klub Francuski, choć do dziś trwa spór między Francją a Niemcami o oficjalne pochodzenie pudla. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) klasyfikuje pudla w grupie IX – psy ozdobne i do towarzystwa, sekcja 2, co potwierdza ewolucję rasy od psa roboczego do towarzysza rodzinnego.

Odmiany pudli według wielkości

Rasa pudel wyróżnia się wyjątkową różnorodnością pod względem wielkości, oferując cztery odmiany dostosowane do różnych potrzeb i trybu życia swojego właściciela. Każda z tych odmian zachowuje charakterystyczne cechy rasy, różniąc się jedynie rozmiarem i związanymi z nim wymaganiami.

Pudel toy to najmniejsza odmiana o wysokości 24-28 cm i wadze 2-4 kg. Te miniaturowe piękności są idealne dla osób mieszkających w małych przestrzeniach. Pomimo niewielkich rozmiarów, pudla toy charakteryzuje taki sam żywy temperament jak większych kuzynów. Ich charakter jest delikatny, ale pełen energii, co czyni je doskonałymi towarzyszami dla osób starszych lub mieszkających w blokach.

Pudel miniaturowy osiąga wysokość 28-35 cm przy wadze 4-7 kg, stanowiąc najpopularniejszą odmianę wśród rodzin z dziećmi. Pudle miniaturowe łączą zalety małego psa z wytrzymałością pozwalającą na aktywny tryb życia. Ich rozmiar sprawia, że mogą towarzyszyć właścicielom praktycznie wszędzie, nie wymagając jednocześnie tak delikatnego traktowania jak odmiana toy.

Pudel średni, o wysokości 35-45 cm i wadze 10-15 kg, reprezentuje kompromis między większymi a mniejszymi odmianami. Ta uniwersalna wielkość sprawia, że psy tej rasy doskonale nadają się zarówno jako psy rodzinne, jak i towarzyszące w sportach psich. Pudel średni zachowuje energię i witalność większych odmian, będąc jednocześnie bardziej praktyczny w codziennym utrzymaniu.

Pudel duży, często nazywany pudlem królewskim, imponuje wysokością 45-60 cm i wagą 18-25 kg. Pudla dużego charakteryzuje majestatyczna postawa i wyjątkowa elegancja ruchu. Te największe przedstawiciele rasy wymagają sporej dawki ruchu i aktywności, ale w zamian oferują niezrównaną lojalność i przywiązanie do swojej rodziny.

Wygląd i budowa pudla

Wygląda pudel niezwykle elegancko i proporcjonalnie, bez względu na odmianę wielkościową. Sylwetka tego psa wpisuje się w prostokąt, gdzie długość ciała nieznacznie przewyższa wysokość w kłębie. Ta harmonijność budowy przyczynia się do charakterystycznego, sprężystego chodu przypominającego taniec.

Głowa pudla jest wydłużona i szlachetna, z długą kufą stanowiącą około 9/10 długości czaszki. Oczy są migdałowate, inteligentne i wyrażają żywość charakteru. Uszy są długie, opadające i osadzone na wysokości linii oczu, pokryte obfitą, falistą sierścią. Nos zawsze jest czarny u psów o ciemnym umaszczeniu lub harmonizuje z kolorem sierści u psów jaśniejszych.

Budowa ciała odzwierciedla atletyczność i siłę. Grzbiet jest prosty, a klatka piersiowa głęboka, co zapewnia odpowiednią pojemność płuc. Ogon osadzony wysoko jest noszony elegancko w górę lub nieco zakrzywiony nad grzbietem. Kończyny są mocne i dobrze umięśnione, z okrągłymi, zwartymi łapami.

Typy sierści i umaszczenie

Sierść pudla stanowi jego najbardziej charakterystyczną cechę. Występują dwa typy: kędzierzawa (najczęstsza) i sznurowa (rzadsza). Sierść psa typu kędzierzawego jest gęsta, delikatna i sprężysta, tworząca równomierne loki po całym ciele. Typ sznurowy charakteryzuje się długą sierścią układającą się w charakterystyczne sznury.

Jednolite umaszczenie to obowiązujący standard dla pudli. Akceptowane kolory to: czarny, biały, brązowy, srebrny, morelowy i czerwony. Umaszczenie pudla musi być równomierne na całym ciele, bez żadnych plam czy odbarwień. Nie akceptuje się umaszczenia dwukolorowego lub łatego, co podkreśla znaczenie czystości linii genetycznych w hodowli pudli.

Charakter i temperament pudla

Charakter pudla to harmonijna mieszanka inteligencji, energii i oddania, która czyni z tej rasy idealnego psa rodzinnego. Pudle zajmują drugie miejsce wśród najinteligentniejszych ras psów w rankingu Stanleya Corena, co przekłada się na wyjątkową łatwość w nauce i zrozumienie poleceń właściciela często już po kilku powtórzeniach.

Ich charakter cechuje niezwykła wszechstronność. Pudel potrafi być aktywnym towarzyszem podczas długich spacerów i sportów, ale równie dobrze sprawdza się jako spokojny kompan do relaksu w domu. Ta adaptacyjność sprawia, że doskonale dostosowują się do trybu życia swojego właściciela, niezależnie od tego, czy jest to aktywna rodzina z dziećmi, czy spokojna osoba preferująca spokojniejszy styl życia.

Silne przywiązanie do właściciela i swojej rodziny to jedna z najważniejszych cech charakteru pudla. Te psy potrzebują bliskiego kontaktu z człowiekiem i źle znoszą długie okresy samotności. Ich społeczny charakter sprawia, że świetnie radzą sobie w towarzystwie dzieci i innych zwierząt domowych, pod warunkiem odpowiedniej socjalizacji od szczenięcego wieku.

Pudel wykazuje naturalną czujność bez skłonności do agresji, co czyni go dobrym psem alarmowym. Zwróci uwagę na obecność obcych, ale nie będzie reagował nadmiernie agresywnie. Ich łagodnym usposobieniu towarzyszy jednak odwaga – w razie potrzeby pudel nie zawaha się stanąć w obronie swojej rodziny.

Aktywność i potrzeby ruchowe

Wysokie zapotrzebowanie na ruch to cecha, którą warto uwzględnić przed podjęciem decyzji o adopcji pudla. Większość psów tej rasy wymaga minimum 60-90 minut aktywności dziennie, przy czym pudle duże potrzebują jeszcze większej dawki ruchu. Nie wystarczy tutaj zwykły spacer – pudle potrzebują różnorodnych form aktywności stymulujących zarówno ciało, jak i umysł.

Zamiłowanie do wody i pływania to część genetycznego dziedzictwa psów myśliwskich. Wiele pudli z entuzjazmem korzysta z możliwości pływania, co stanowi doskonałą formę ćwiczeń, szczególnie dla starszych psów lub tych z problemami stawowymi. Regularny dostęp do wody może znacznie poprawić dobrej kondycji fizycznej i psychicznej pudla.

Potrzeba stymulacji umysłowej jest równie ważna jak aktywność fizyczna. Pudle uwielbiają zagadki, zabawy interaktywne i uczenie się nowych sztuczek. Sprawdzają się doskonale w sportach kynologicznych takich jak agility, obedience czy dog dancing, gdzie mogą w pełni wykorzystać swoją inteligencję i chęć współpracy z człowiekiem.

Pielęgnacja i higiena pudla

Pielęgnacja pudla to aspekt, który wymaga szczególnego zaangażowania i konsekwencji ze strony właściciela. Sierść pudla, choć piękna i charakterystyczna, potrzebuje codziennej uwagi, aby utrzymać swój zdrowy wygląd i uniknąć powstawania kołtunów.

Codzienne szczotkowanie to podstawa odpowiednej pielęgnacji. Należy używać specjalnej szczotki z drucikami zakończonymi kulkami, która delikatnie rozczesze sierść bez uszkadzania skóry. Proces szczotkowania powinien być systematyczny – rozpoczynaj od końcówek sierści, stopniowo przechodząc w stronę skóry. Szczególną uwagę należy poświęcić miejscom szczególnie narażonym na kołtunienie: pachy, wnętrze ud, okolice uszu i ogona.

Regularne kąpiele co 3-4 tygodnie są niezbędne dla utrzymania gęstą sierścią w dobrym stanie. Używaj wyłącznie profesjonalnych szamponów przeznaczonych dla psów o kręconej sierści. Po kąpieli obowiązkowe jest dokładne wysuszenie sierści – wilgotna sierść pudla może prowadzić do problemów skórnych i powstawania nieprzyjemnego zapachu.

Strzyżenie i stylizacja

Regularne strzyżenie co 6-8 tygodni to nieodzowna część pielęgnacji każdego pudla. Koszt usług groomerskich waha się od 80 do 200 zł w zależności od odmiany i wybranej fryzury. Popularnym wyborów są fryzury “szczenięca” (krótka, równomierna sierść), “angielska siodło” oraz klasyczna “kontynentalna” znana z wystaw psich.

Właściciele mogą nauczyć się podstaw strzyżenia w domu, ale zaawansowane fryzury powinny być wykonywane przez doświadczonego psiego fryzjera. Między wizytami u groomersa warto wykonywać drobne korekty, szczególnie w okolicach oczu i łap, aby zapewnić psu komfort i bezpieczeństwo.

Higiena oczu, uszu i zębów

Complexowa higiena pudla obejmuje również regularne czyszczenie uszu raz w tygodniu specjalnymi preparatami. Długie, opadające uszy pudla mogą gromadzić wilgoć i zanieczyszczenia, co sprzyja rozwojowi infekcji. Używaj tylko produktów przeznaczonych dla psów i nigdy nie wkładaj patyczków głęboko do kanału słuchowego.

Codzienne usuwanie wydzielin z okolic oczu wilgotną, czystą szmatką zapobiega powstawaniu przebarwień i infekcjom. Szczotkowanie zębów 2-3 razy w tygodniu pastą dla psów pomaga zapobiec gromadzeniu się kamienia nazębnego i problemom z dziąsłami. Regularne obcinanie pazurów co 2-3 tygodnie zapewnia komfort poruszania się psa.

Żywienie pudla

Właściwe żywienie stanowi fundament zdrowia i długiego życia pudla. Dobór karmy wysokiej jakości z minimum 25% białka dla dorosłych psów jest kluczowy dla utrzymania dobrze kondycji fizycznej i pięknej sierści. Składnik białka powinien pochodzić z wysokiej jakości źródeł mięsnych, takich jak kurczak, ryby czy jagnięcina.

Wielkość porcji należy dostosować do odmiany pudla, jego wieku, aktywności i stanu zdrowia. Dorosłe pudle powinny otrzymywać pokarm dwa razy dziennie w regularnych porach, podczas gdy szczeniaki wymagają 3-4 posiłków dziennie. Regularne porcje pomagają w utrzymaniu właściwej wagi i wspomagają trawienie.

Specjalne potrzeby żywieniowe

Pudle toy wymagają karmy z małymi granulkami dostosowanymi do ich delikatnych szczęk. Ze względu na szybszy metabolizm, potrzebują karmy o wyższej kaloryczności niż większe odmiany. Właściciele pudli dużych powinni rozważyć suplementację glukozaminą i chondroityną dla wsparcia zdrowia stawów, szczególnie u psów starszych.

Składniki wspierające zdrowy wygląd sierści, takie jak kwasy omega-3 i omega-6, są szczególnie ważne dla pudli. Olej z łososia, lnianka czy dogrose mogą być cennym dodatkiem do diety. Kontrola wagi jest kluczowa, gdyż pudle mają tendencję do przybierania na wadze, co może prowadzić do problemów zdrowotnych.

Unikaj składników mogących powodować alergie, takich jak pszenica, soja czy kukurydza. Niektóre pudle mogą wykazywać wrażliwość na określone białka, dlatego wprowadzanie nowych składników powinno być stopniowe i pod obserwacją właściciela.

Zdrowie i choroby rasowe

Pudle są ogólnie uznawane za rasę długowieczną i zdrową przy odpowiedniej opiece. Długo żyją pudle – średnio 12-18 lat, przy czym mniejsze odmiany często cieszą się dłuższą długością życia niż pudle duże. Jednak jak każda rasa, pudle mogą być predysponowane do określonych problemów zdrowotnych.

Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych występuje częściej u pudli dużych i może prowadzić do problemów z poruszaniem się w starszym wieku. Regularne badania weterynaryjne i utrzymanie odpowiedniej wagi pomagają w profilaktyce tych schorzeń. Odpowiednej pielęgnacji oraz umiarkowanej aktywności fizycznej mogą znacznie zmniejszyć ryzyko rozwoju problemów stawowych.

Problemy okulistyczne, takie jak postępująca atrofia siatkówki, zaćma czy jaskra, mogą dotykać pudle w różnym wieku. Regularne badania okulistyczne pozwalają na wczesne wykrycie problemów i odpowiednie leczenie. Niektóre schorzenia oczu mają podłoże genetyczne, dlatego dobry hodowca dba o badania zdrowotne rodziców przed planowanym kryciem.

Epilepsja idiopatyczna występuje u około 3% populacji pudli i może manifestować się w różnych formach. Choć nie istnieje sposób na całkowite wyleczenie epilepsji, odpowiednie leczenie farmakologiczne pozwala na kontrolę napadów i normalne funkcjonowanie psa.

Profilaktyka zdrowotna

Regularne badania weterynaryjne co 6-12 miesięcy są kluczowe dla wczesnego wykrywania problemów zdrowotnych. Dorośłe pudle powinny być badane przez lekarza weterynarii co najmniej raz w roku, podczas gdy starsze psy mogą wymagać częstszych kontroli.

Szczepienia zgodnie z kalendarzem to podstawa profilaktyki. Obowiązkowe szczepienia przeciwko wściekliźnie, parwowirozie, nosówce i innym chorobom zakaźnym powinny być prowadzone zgodnie z zaleceniami weterynarza. Odrobaczanie co 3 miesiące lub według zaleceń specjalisty pomaga w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia układu pokarmowego.

Badania genetyczne rodziców przed planowanym kryciem to odpowiedzialność każdego hodowcy. Testy na dysplazję stawów, choroby oczu i inne schorzenia dziedziczne pomagają w eliminacji problemowych linii genetycznych z hodowli.

Szkolenie i wychowanie

Wysoka inteligencja pudli sprawia, że nauka podstawowych komend i zasad współżycia przebiega zazwyczaj szybko i efektywnie. Jednak ich wrażliwy charakter wymaga stosowania wyłącznie pozytywnych metod szkoleniowych opartych na nagrodach, pochwałach i zabawie.

Socjalizację należy rozpocząć już w 8-12 tygodniu życia szczeniaka. W tym okresie młody pudel powinien poznać różne dźwięki, zapachy, ludzi i inne zwierzęta w kontrolowanych, pozytywnych warunkach. Wczesna socjalizacja jest kluczowa dla wykształcenia zrównoważonego charakteru i pewności siebie u dorosłego psa.

Nauka czystości w domu przy konsekwentnym podejściu zajmuje zazwyczaj 4-8 tygodni. Regularne wyprowadzanie w stałych porach, nagradzanie za właściwe zachowania i cierpliwość to podstawy sukcesu. Unikaj kar fizycznych, które mogą negatywnie wpłynąć na delikatny charakter pudla.

Zaawansowane szkolenie

Trening posłuszeństwa na wyższym poziomie wykorzystuje naturalną inteligencję i chęć współpracy pudli. Te psy mogą nauczyć się wykonywania komend na odległość, złożonych sekwencji zachowań i współpracy bez smyczy w bezpiecznym środowisku.

Sporty kynologiczne to doskonały sposób na wykorzystanie umysłowego potencjału pudla. W psich sportach takich jak agility, obedience czy dog dancing pudle często osiągają spectacularne rezultaty dzięki swojej inteligencji, atletyczności i silnej więzi z właścicielem.

Przygotowanie do wystaw psich może być ciekawym wyzwaniem dla pudli z rodowodami. Prezentacja na ringu wymaga specjalnego szkolenia w staniu i poruszaniu się zgodnie z wymaganiami sędzi, a także nawyku do delikatnej manipulacji podczas oceny.

Hodowla i zakup szczeniaka

Wybór odpowiedniego hodowcy to kluczowa decyzja wpływająca na całe życie przyszłego psa. Poszukaj hodowli zarejestrowanej w Związku Kynologicznym w Polsce, która prowadzi systematyczne badania zdrowotne psów hodowlanych i może przedłożyć dokumentację potwierdzającą zdrowie rodziców.

Osobista wizyta w hodowli przed podjęciem ostatecznej decyzji pozwala ocenić warunki, w jakich wychowywane są szczenięta, oraz poznać temperament rodziców. Dobry hodowca chętnie odpowie na wszystkie pytania, pokaże nowego członka rodziny i zapewni kompleksową dokumentację zdrowotną.

Dokumenty, które powinieneś otrzymać przy odbiorze szczeniaka, to metryka ZKwP, książeczka szczepień z zapisami o wykonanych szczepieniach i odrobaczeniach oraz umowa sprzedaży określająca prawa i obowiązki obu stron. Niektórzy hodowcy oferują także gwarancje zdrowotne na określony okres.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze

Warunki sanitarne w hodowli powinny być bez zarzutu – czyste kojce, świeża woda, odpowiednia wentylacja i brak nieprzyjemnych zapachów. Obserwuj zachowanie psów – powinny być żywe, ciekawskie i chętne do kontaktu z człowiekiem.

Temperament rodziców to najlepszy wskaźnik przyszłego charakteru szczeniaka. Rodzice powinni być spokojni, zrównoważeni i przyjazni wobec obcych. Unikaj hodowli, gdzie dorośłe psy wykazują oznaki lęku, agresji lub nadpobudliwości.

Wiek szczeniąt przy odbiorze nie powinien być mniejszy niż 8 tygodni. Wcześniejsze odłączenie od matki może prowadzić do problemów behawioralnych i zdrowotnych. Sprawdź, czy szczenięta były odpowiednio socjalizowane – kontakt z różnymi ludźmi, dźwiękami domowymi i podstawowymi sytuacjami życiowymi.

Koszty utrzymania pudla

Miesięczne koszty utrzymania pudla są zróżnicowane w zależności od wielkości psa i standardu opieki. Karma wysokiej jakości to wydatek 80-150 zł miesięcznie, przy czym pudle toy będą potrzebować mniejszych ilości niż pudle duże.

Regularne usługi groomerskie stanowią znaczącą pozycję w budżecie właściciela pudla. Koszt profesjonalnego strzyżenia i pielęgnacji wynosi 80-200 zł co 6-8 tygodni, co daje około 400-1200 zł rocznie w zależności od odmiany i wybranego salonu.

Opieka weterynaryjna przy zachowaniu profilaktyki kosztuje średnio 300-600 zł rocznie. W tej kwocie mieszczą się regularne badania, szczepienia, odrobaczanie i podstawowe zabiegi higieniczne. Należy jednak pamiętać o potencjalnych kosztach leczenia w przypadku chorób czy urazów.

Akcesoria podstawowe to jednorazowy wydatek 200-400 zł na legowisko, miski, smycze, zabawki i inne niezbędne przedmioty. Jakość tych produktów wpływa na komfort psa i trwałość użytkowania. Zabawki i przysmaki to miesięczny koszt około 30-50 zł, zależny od aktywności psa i preferencji właściciela.

Cena szczeniaka z renomowanej hodowli waha się od 3500 do 8000 zł w zależności od odmiany, osiągnięć rodziców i prestiżu hodowcy. Całkowity roczny koszt utrzymania pudla wynosi średnio 2500-4500 zł, co czyni go psem o średnich kosztach utrzymania.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pudle są odpowiednie dla alergików? Pudle nie linieją w tradycyjnym rozumieniu, co oznacza, że martwa sierść pozostaje w loku zamiast opadać na meble i podłogi. Ich sierść może być mniej alergenna dla niektórych osób, jednak należy pamiętać, że żaden pies nie jest w 100% hipoalergiczny. Alergeny mogą pochodzić także ze śliny, moczu czy łupieżu. Przed decyzją o adopcji zaleca się spędzenie czasu z pudlem, aby sprawdzić indywidualną reakcję alergiczną.

Jak długo można zostawić pudla samego w domu? Pudle źle znoszą samotność dłuższą niż 4-6 godzin ze względu na silne przywiązanie do swojego opiekuna. Pozostawienie ich samych na dłuższy czas może prowadzić do rozwoju lęku separacyjnego, destrukcyjnych zachowań lub nadmiernego szczekania. Jeśli musisz być nieobecny dłużej, rozważ skorzystanie z usług opiekuna czy dogosittingu.

Czy pudle mogą mieszkać z innymi zwierzętami? Przy odpowiedniej socjalizacji pudle doskonale radzą sobie z innymi zwierzętami domowymi. Ich spokojny charakter sprawia, że łatwo nawiązują przyjazne relacje z kotami, innymi psami czy nawet małymi zwierzętami. Kluczowe jest stopniowe wprowadzanie i pozytywne doświadczenia z innymi zwierzętami od szczenięcego wieku.

Ile kosztuje utrzymać sierść pudla w dobrej kondycji? Profesjonalna pielęgnacja sierści pudla to koszt około 80-200 zł co 6-8 tygodni, plus codzienne szczotkowanie w domu. Dodatkowo potrzebne są specjalistyczne szampony, odżywki i narzędzia do pielęgnacji. Roczny koszt pielęgnacji może wynosić 600-1500 zł w zależności od odmiany i standardu usług.

Od kiedy można zacząć zaawansowane szkolenie pudla? Podstawowe szkolenie można rozpocząć już w 8-10 tygodniu życia szczeniaka, skupiając się na socjalizacji i prostych komendach. Zaawansowane szkolenie, sporty kynologiczne czy przygotowanie do wystaw można wprowadzać stopniowo od 4-6 miesiąca życia, kiedy pies ma już dobrze wykształcone podstawy posłuszeństwa i koncentracji. Najlepiej codziennie poświęcać 15-30 minut na treningi, dostosowując ich intensywność do wieku i możliwości psa.